inDepressie tipt

  • Momenteel nog geen tips

Sophie Vreeburg, arts in opleiding tot psychiater in VUmc foto: Mark van den Brink In onderzoek is al aangetoond dat het stresshormoon cortisol een belangrijke rol speelt bij het ontstaan en beloop van ernstige [node:4601,title="depressie"]. Bij mildere depressie en angststoornissen onder mensen die niet opgenomen zijn, was deze rol nog niet goed onderzocht, terwijl ze vaker voorkomen. Daarom besloot Sophie Vreeburg, nu arts in opleiding tot psychiater in VUmc, de rol van cortisol bij deze twee veelvoorkomende en beperkende aandoeningen tot onderwerp van haar promotieonderzoek te maken.

'Iedereen maakt de hele dag het hormoon cortisol aan, ook zonder stress', licht zij toe. 'Door stress ontstaat een tijdelijke verhoging van cortisol. Net als adrenaline zorgt cortisol ervoor dat je kan reageren op stress. Cortisol zorgt dan onder meer voor meer energie, bijvoorbeeld door een verhoogde bloedsuikerspiegel. Als de hypothalamus-hypofyse-bijnier-as - de HHB-as - die als eindproduct cortisol heeft, ontregeld is dan zou dat een rol kunnen spelen bij het ontstaan en beloop van deze aandoeningen. Dit werd al eerder aangetoond in onderzoek bij ernstige depressie bij opgenomen patiënten.'

'Mensen met risicofactoren voor depressie hebben een verhoogde cortisol-ochtendcurve'

Watjes
Om uit te zoeken of van een verstoorde HHB-as ook sprake is bij mensen met mildere [node:4601,title="depressie"] of angststoornissen, onderzocht Sophie Vreeburg de cortisol-ochtendcurve. 'Cortisol volgt een dag-nachtritme', verklaart zij. 'In de ochtend, na het ontwaken, is er een piek. Door deze 'cortisol awakening response' kun je anticiperen op wat je die dag te wachten staat, zo wordt gedacht. In de loop van de dag nemen de cortisolwaarden af en 's nachts wordt het dieptepunt bereikt. Is de HHB-as verstoord, dan kan de cortsiol-ochtendcurve veel hoger of lager dan normaal zijn.'

Hiervoor liet Sophie Vreeburg het speeksel onderzoeken van ruim 2.200 deelnemers aan de Nederlandse studie naar depressie en angst, NESDA (zie kader). 'De deelnemers kauwden gedurende een dag zes keer op watjes, stopten die in een buisje en stuurden die naar het laboratorium, zodat in hun speeksel de cortisolwaarden bepaald konden worden.'

Cortisol-ochtendcurve
Uit het onderzoek blijkt niet duidelijk dat de HHB-as bij mensen met milde [node:4601,title="depressie"] en angststoornissen verstoord is. Wel werden verschillen gevonden tussen de cortisolwaarden van mensen met een depressie in het verleden of heden, en mensen zonder depressie. Sophie Vreeburg: 'Mensen met een depressie in het verleden of heden laten ten opzichte van mensen zonder depressie een verhoogde cortisol-ochtendcurve zien. De vraag is of deze al aanwezig is voordat de depressie ontstaat, dus wijst op een soort biologische kwetsbaarheid, of dat mensen door het doormaken van een depressieve episode een verhoogde cortisol-ochtendcurve ontwikkelen en die houden. Dit hebben we verder onderzocht en daaruit blijkt dat mensen zonder depressie, maar wel risicofactoren voor depressie zoals een ouder met depressie, een verhoogde cortisol-ochtendcurve hebben. Dat kan duiden op biologische kwetsbaarheid.'

Met een longitudinaal onderzoek naar de cortisol-ochtendcurve bij depressie en angststoornissen achterhaalde Sophie Vreeburg ook dat mensen met een verlaagde ochtend-cortisolcurve meer kans hebben op een chronisch, dus ongunstig beloop van hun aandoening. 'De lage cortisolwaarde kan ontstaan doordat het HHB-systeem uitgeput raakt na lange verhoogde activiteit door chronische stress', verklaart zij. Bovendien vergeleek Sophie Vreeburg de cortisol-ochtendcurve van mensen met sociale fobie, paniekstoornis zonder pleinvrees, paniekstoornis met pleinvrees en de gegeneraliseerde angststoornis, met die van mensen zonder deze veelvoorkomende angststoornissen. Daaruit bleek dat mensen met een paniekstoornis met pleinvrees ook een significant hogere cortisol-ochtendcurve laten zien dan mensen zonder angststoornis. Verder onderzocht zij of de hoge cortisolwaarden geassocieerd waren met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten, maar daar vond zij geen aanwijzingen voor.

'De 2.981 deelnemers aan de Nederlandse Studie naar Depressie en Angst worden acht jaar gevolgd'

Veelbelovend
De resultaten van deze studie hebben nog geen klinische consequenties, maar zijn daarvoor wel veelbelovend, zegt Sophie Vreeburg. 'Interessant is om verder te onderzoeken of mensen met een verhoogde cortisol-ochtendcurve inderdaad een hoger risico hebben op het ontwikkelen van een depressie of angststoornis, en mensen met een verlaagde cortisol-ochtendcurve inderdaad kans hebben op een chronisch beloop van een [node:4601,title="depressie"] of angststoornis. Is dat het geval, dan kunnen artsen deze mensen bijvoorbeeld intensiever monitoren en begeleiden, ook met het oog op preventie.'

Nieuws / onderzoeken: 
Voor dit onderzoek zijn genoeg mensen. Blijf op de hoogte van nieuwe onderzoeken:

1 reactie

Maar voordat u de reacties leest.Maak anderen bewust van depressie. Gebruik de optie hierboven.
Mascara

ik heb ooit eens mee gedaan aan een onderzoek en moest ik inderdaad op watjes kauwen en die opsturen maar dat was een onderzoek van de UVA en niet van de VU. Ik weet dat ik nog een keer in het gebouw aan de Roeterstraat ben geweest.
Jammer dat je van dit soort dingen niet persoonlijk op de hoogte wordt gesteld. En kun je dit nu bij je huisarts aankaarten, dat hij zelf een onderzoek insteldt?? Zo dat duidelijk wordt dat het niet tussen je oren zit , maar dat je hormoonhuishouding niet oké is. Iets wat ik al jaren zeg, ook vanwege mijn migraines die altijd rondom de menstruatie plaatsvinden. Mijn lichaam vindt dat blijkbaar ook een stressbron..